Cuộc họp là một bước quan trọng trong quá trình xây dựng tài liệu giáo dục địa phương thống nhất của thành phố Hải Phòng sau sắp xếp đơn vị hành chính, bảo đảm nội dung giáo dục địa phương vừa kế thừa những giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống, vừa phản ánh đầy đủ diện mạo, tiềm năng và định hướng phát triển của thành phố trong giai đoạn mới.
Gắn giáo dục địa phương với quá trình hình thành phẩm chất, năng lực học sinh
Theo Đề cương chi tiết được xây dựng, Tài liệu giáo dục địa phương cấp tiểu học không chỉ cung cấp cho học sinh những hiểu biết cơ bản về quê hương mà còn hướng tới hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực và tình cảm gắn bó với nơi mình sinh sống.
Nội dung tài liệu được thiết kế theo hướng đồng tâm, mở rộng dần về không gian địa lí và nâng cao từng bước về mức độ nhận thức, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh từ lớp 1 đến lớp 5. Trọng tâm là bồi dưỡng 5 phẩm chất: Yêu nước, Nhân ái, Chăm chỉ, Trung thực và Trách nhiệm, gắn với những giá trị nổi bật của Hải Phòng như truyền thống “Trung dũng – Quyết thắng”, truyền thống hiếu học của “Xứ Đông văn hiến”, tinh thần tôn sư trọng đạo, lối ứng xử hào sảng, hiếu khách và ý thức bảo vệ môi trường, gìn giữ di sản văn hóa.
Đáng chú ý, tài liệu được xây dựng theo hướng gần gũi, sinh động, tạo cơ hội để học sinh không chỉ “học về quê hương” mà còn quan sát, khám phá, thực hành, sắm vai và trải nghiệm thực tiễn. Qua đó, kiến thức địa phương được kết nối với những tình huống trong đời sống, góp phần giúp học sinh hình thành khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng vào thực tế.
Bốn mạch nội dung xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 5
Đề cương xác định 4 mạch nội dung cốt lõi xuyên suốt chương trình gồm: Địa lí, dân cư và môi trường địa phương; Lịch sử, truyền thống và di sản văn hóa; Văn hóa phi vật thể và đời sống xã hội; Hoạt động kinh tế – xã hội và định hướng nghề nghiệp.
Ở những lớp đầu cấp, học sinh được tiếp cận từ những điều gần gũi nhất như con đường đến trường, khu dân cư, cảnh quan xung quanh, trò chơi dân gian, ngày Tết, món ăn quê hương và những người lao động thân thuộc.
Lên lớp 3, không gian tìm hiểu được mở rộng hơn với biển đảo, đồi núi, sông nước, các lễ hội, nghệ thuật truyền thống, danh tướng, danh nhân và những đặc sản gắn với mùa vụ. Đến lớp 4 và lớp 5, học sinh từng bước tiếp cận những nội dung có tính tổng hợp như địa lí tự nhiên, dân cư, môi trường, cơ cấu kinh tế, hệ thống cảng biển, các sự kiện lịch sử, di sản và định hướng nghề nghiệp.
Cách thiết kế này tạo nên một hành trình phát triển nhận thức liên tục: từ làm quen – nhận biết, đến khám phá – mô tả, rồi tìm hiểu tổng hợp – liên hệ thực tiễn, bảo đảm tính liên thông giữa các lớp và tránh trùng lặp nội dung.
Những bài học gần gũi, giàu bản sắc Hải Phòng
Theo đề cương, mỗi khối lớp được thiết kế 8 bài học, tương ứng 8 tiết trong một năm học. Các chủ đề được lựa chọn theo hướng vừa phù hợp lứa tuổi, vừa thể hiện những nét đặc trưng về thiên nhiên, lịch sử, văn hóa và kinh tế – xã hội của Hải Phòng.
Ở lớp 1, học sinh được làm quen với Cảnh đẹp xung quanh em; Cảnh đẹp di tích, di sản Hải Phòng; Danh nhân quê em; Hát Quốc ca cùng chú bộ đội hải quân; Trò chơi dân gian trong các lễ hội ở Hải Phòng; Đón Tết trên quê hương Hải Phòng; Món ngon Hải Phòng; Người lao động quanh em.
Lớp 2 mở rộng với các nội dung như Bức tranh thiên nhiên Hải Phòng; Hào khí sông Bạch Đằng; Văn Miếu Mao Điền – Truyền thống hiếu học xứ Đông; Văn hóa dân gian trong lễ hội Nữ tướng Lê Chân; Hội thi pháo đất quê em; Đôi bàn tay khéo léo của người thợ thủ công Hải Phòng; Những người lao động miền biển; Sản vật quê hương.
Ở lớp 3, học sinh tiếp tục khám phá cảnh đẹp biển, đảo; đồi núi và sông nước quê em; danh tướng Hải Phòng cùng Hai Bà Trưng đánh giặc; danh tướng giữ nước và người thầy mẫu mực; Lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc; nghệ thuật múa rối nước Hải Phòng; đặc sản mùa vụ và cách làm món ăn truyền thống Hải Phòng.
Đối với lớp 4 và lớp 5, nội dung được nâng cao theo hướng hệ thống hóa và liên hệ thực tiễn. Lớp 4 có các bài về địa lí tự nhiên và môi trường, hoạt động kinh tế, danh nhân và văn nghệ sĩ, lễ hội truyền thống, biển và đời sống kinh tế, di tích, nghệ thuật truyền thống và tinh hoa làng nghề. Lớp 5 tập trung vào dân cư, thiên nhiên, các sự kiện lịch sử, anh hùng dân tộc và danh nhân, lễ hội, quần thể di tích – di sản, Cảng Hải Phòng và nông sản xuất khẩu.
Học sinh là chủ thể của quá trình khám phá quê hương
Một điểm đáng chú ý trong định hướng biên soạn là tài liệu được thiết kế theo hướng mở, tạo điều kiện để giáo viên chủ động lựa chọn ngữ liệu, hình thức tổ chức dạy học phù hợp với điều kiện thực tế của từng nhà trường, từng địa bàn.
Nội dung giáo dục địa phương không tổ chức thành một môn học độc lập ở cấp tiểu học mà được tích hợp, lồng ghép trong Hoạt động trải nghiệm và các môn học có liên quan. Việc tổ chức dạy học được định hướng tăng cường trải nghiệm, tham quan thực tế, sưu tầm tư liệu, thực hành tại cộng đồng; đồng thời khai thác linh hoạt học liệu số, hình ảnh, video, bảo tàng ảo và các hình thức học tập trực quan phù hợp với điều kiện của nhà trường.
Đặc biệt, việc đánh giá học sinh được định hướng vì sự tiến bộ, không gây áp lực, chú trọng quá trình tham gia hoạt động và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Các sản phẩm như bài thuyết minh, tranh vẽ, ấn phẩm giới thiệu địa phương, dự án nhỏ hay kết quả trải nghiệm thực tế đều có thể trở thành căn cứ đánh giá sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh.
Mở ra một hành trình khám phá Hải Phòng từ những điều gần gũi nhất
Phát biểu tại cuộc họp, ông Vũ Trí Quang, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, Chủ biên cuốn tài liệu, nhấn mạnh định hướng biên soạn theo hướng mở, tạo điều kiện để các nhà trường, giáo viên linh hoạt lựa chọn ngữ liệu phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn; đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục học sinh; việc lựa chọn ngữ liệu đưa vào cuốn tài liệu cần hết sức chọn lọc, đặc trưng tiêu biểu và hài hòa giữa các địa phương trên địa bàn thành phố.
Từ những cảnh vật thân quen, câu chuyện lịch sử, món ăn, trò chơi dân gian đến những di sản văn hóa, làng nghề, cảng biển và các hoạt động kinh tế của thành phố, Tài liệu giáo dục địa phương Hải Phòng cấp tiểu học được kỳ vọng sẽ tạo nên một hành trình học tập giàu trải nghiệm, giúp mỗi học sinh từng bước hiểu hơn về quê hương mình.
Qua đó, giáo dục địa phương không chỉ dừng lại ở việc cung cấp tri thức mà hướng tới nuôi dưỡng tình yêu quê hương, niềm tự hào, ý thức trách nhiệm và khát vọng đóng góp của những công dân nhỏ tuổi vào sự phát triển của thành phố Hải Phòng văn minh, hiện đại.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português